Home | Artykuły
Dachy zielone


Właścicielem artykułu jest Budowlany Informator Techniczny

Tendencje i mody w architekturze budynków użyteczności publicznej i przemysłowych w ostatniej dekadzie przywróciły do łask dachy płaskie. Nowoczesne materiały, techniki i technologie umożliwiły realizowanie przekryć trwałych i szczelnych przy niemal zerowym spadku.

Stało się to głównie za sprawą konstruowania dachów odwróconych i zielonych. Być może nowy wiek cechować będzie powszechne pojawianie się wiszących ogrodów? W krajach skandynawskich do dziś spotkać można kilkusetletnie chałupy z okrywą roślinną. Ba, pierwsze wzmianki o dachach zielonych dotyczą słynnych wiszących ogrodów Semiramidy. Jeśli chodzi o rozwiązania bardziej współczesne, podziwiać je można głównie w krajach zachodnich (są bardzo popularne m.in. w Niemczech), gdzie dachy zielone mają często charakter wręcz parkowo-rekreacyjny.

W Polsce dotychczas są niezwykle rzadko stosowane, przede wszystkim z powodu kosztów, ale także z obawy przed problemami projektowymi, wykonawczymi i eksploatacyjnymi. Szkoda, że w naszym kraju odpowiednie przepisy finansowe powiązane z prawem ochrony środowiska nie wspomagają potencjalnego inwestora w tej sprawie. A przecież można zobowiązać np. inwestora obiektu przemysłowego, przyczyniającego się do degradacji środowiska, aby wykonał nasadzenia zieleni, w tym na dachach obiektów, zwalniając go jednocześnie z niektórych opłat gruntowych czy podatków. Podobnie - przy małych, ale cennych działkach w zwartej zabudowie - można by wspomagać finansowo inwestora, który zdecyduje się na sztuczne zwiększenie powierzchni użytkowej przez budowę tarasów zielonych. Można by także obniżać opłaty użytkownikom (inwestorom) eksploatującym dachy zielone, ponieważ z powodu zastosowania tego rozwiązania odprowadzają oni do kanalizacji zdecydowanie mniejsze ilości ścieków deszczowych. Aby przekonać się, że warto takie konstrukcje budować, proponujemy przyjrzeć się ich zaletom, scharakteryzowanym w tabeli 1. A zatem oprócz walorów estetycznych dachy zielone stanowią ochronę przed wpływami atmosferycznymi, zwłaszcza przed wodą i mrozem. Niestety, zaletom tym można przeciwstawić także kilka wad. Oprócz wspomnianego kosztu należą do nich: -konieczność zaprojektowania i wykonania konstrukcji o znacznej nośności, -konieczność starannego wykonania (naprawianie ewentualnych szkód byłoby bardzo trudne i kosztowne), -konieczność opieki i pielęgnacji zieleni, zwłaszcza w dachach o bogatszej roślinności i - szczególnie - w okresach suszy. Dlatego kombinowane, indywidualnie "składane"" warstwy dachu zielonego można projektować i wykonywać tylko na podrzędnych obiektach, takich jak garaże czy budynki gospodarcze. W innych przypadkach polecamy tylko systemowe, kompletne rozwiązania firmowe, zapewniające prawidłowe, trwałe i bezpieczne użytkowanie dachu. Firmy specjalizujące się w tych rozwiązaniach stosują własne technologie, techniki oraz dodatkowe materiały uszczelniające, drenujące, filtrujące. Zakładane są specjalne podkładki regulujące nawilgocenie, filtry polipropylenowe, dreny, warstwy poślizgowe.

Tajniki projektowania
Na dziś brak jest krajowych wytycznych i norm do projektowania oraz wykonywania dachów zielonych. Prace normalizacyjne w tej dziedzinie, opierając się m.in. na normach niemieckich, podjęli eksperci w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Na wymierne efekty ich pracy musimy jednak jeszcze poczekać. Dlatego tak istotne jest zaznajomienie się z podstawowymi zasadami konstruowania takich dachów. Roślinność na dachu zielonym może być projektowana w układzie ekstensywnym (dachy o masie 60-150 kg/m2) lub intensywnym (dachy o masie 150-500 kg/m2). W tym pierwszym przypadku będą to trawniki, mchy, barwne łąki, porosty, rośliny skalne, maty wegetacyjne z roślinnością; w drugim - krzewy i pojedyncze drzewa, często mocowane za pomocą lin do elementów stałych. Zieleń intensywna wymaga pracochłonnych zabiegów pielęgnacyjnych i konserwacyjnych, jak nawożenie, nawadnianie, koszenie. W celu ograniczenia powierzchni pod tego rodzaju zazielenienie oraz by wykorzystać nośność konstrukcji, stosuje się wysadzanie intensywne w miejscach podciągów, ścian, wzmocnień itp. Zdecydowanie łatwiejszy w utrzymaniu jest dach o zazielenieniu ekstensywnym, który specjalnych zabiegów wymaga tylko w wypadku długotrwałej suszy. W rozwiązaniach tradycyjnych na warstwie uszczelniającej układane są warstwy podkładu dobrze przepuszczalnego, np. z jastrychów ze szczelinami dylatacyjnymi lub z materiałów płytowych układanych na zaprawie ze spoinami o szerokości około 5 cm. Obecnie najczęściej wykonuje się dachy zielone w systemie dachów odwróconych. W tych nowoczesnych dachach stosuje się płyty wegetacyjne z modyfikowanego poliuretanu, najczęściej profilowane w rozmaity sposób, pełniące role warstwy wegetacyjnej i ochronnej (drenażowej, filtracyjnej). Z uwagi na porowatość pełnią one również rolę spichlerzy wodnych. Rośliny na dachu mogą być podlewane z węży ogrodowych (trzeba przewidzieć doprowadzenie wody) lub rzadziej, z racji kosztów, automatycznymi systemami nawadniania roślin. Wymagane są wówczas często instalacje drenujące, odprowadzające nadmiar wody. Dachy z warstwą wegetacyjną wymagają dobrego odwodnienia. W tym celu wykorzystuje się tradycyjne odwodnienia wpustami punktowymi lub systemy podciśnieniowe. Każdorazowo rozwiązanie odwodnienia należy konsultować z doradcą technicznym dostawcy systemu dachowego. Coraz częściej w rozwiązaniach systemowych, głównie z racji ekonomicznych, ale także i wykonawczych, stosuje się materiały integrujące w sobie kilka zadań, np. pełniących funkcję drenującą, filtrującą i wegetacyjną. Dziś już często kilkucentymetrowa warstwa pozwala wykonać dach o prostym zazielenieniu np. mchem, niewymagającym pielęgnacji - są to tzw. rozwiązania biotopowe. Produkowane są także maty drenarskie lub kształtki z tworzywa sztucznego, łączące w sobie funkcję filtrującą i ochronną. Przykładowe rozwiązania systemowe pokazujemy na załączonych rysunkach i fotografia.





Powyższy tekst stanowi część artykułu:
"Dachy płaskie - odwrócone i zielone"
Budowlany Informator Techniczny 2/2002

Opisy do zdjęć:


  1. Fot. ZinCo
  2. Dach zielony z roślinnością ekstensywną fot. Bauder
  3. Dach zielony z roślinnością intensywną Fot. ZinCo
  4. 4a Przykładowe układy warstw dachu zielonego na konstrukcji drewnianej i betonowej wg Baudera:
    1 - konstrukcja
    2 - warstwa pośrednia:
       a) warstwa rozdzielcza i wyrównawcza - elastomerobitumiczna papa podkładowa BauderFlexTA600
       b) warstwa gruntująca - roztwór gruntujący Burkolit V
    3 - paroizolacja:
       a) papa samoprzylepna BauderTec KSD
       b) papa szybkozgrzewalna BauderTherm DS 2
    4 - izolacja termiczna: płyty poliuretanowe
    5 - podkładowa warstwa hydroizolacyjna: BauderFlex G4E lub BauderTherm UL 50
    6 - wierzchnia warstwa hydroizolacyjna: papy odporne na przenikanie korzeni - BauderPlant E lub Bauder Pflanzschwarte
    7 - warstwa filtracyjna i odsączająca:
       a) mata poliamidowa Bauder SDF
       b) płyta ze styropianu ekspandowanego
    8 - warstwa wegetacyjna
  5. Dachy zielone doskonale sprawdzają się jako przekrycie garaży podziemnych na osiedlach mieszkaniowych
  6. Na terenach przemysłowych i w zagęszczonych centrach miast dachy zielone są szansą na czystsze i lepiej nawilżone powietrze